Bütün İyiler Kapılmış
Girdi No. 001 ·

Yazan: IF Ekibi
İlişkisi olan insanlardan neden hoşlanıyorsun? Kısmen, partnerleri herkesin görebileceği bir referans gibi işlediği için: Biri bu kişiye zaten yakından bakmış ve evet demiş. Araştırmacılar buna eş seçimi kopyalama diyor. İlişkisi olan insanlar yanında rahattır da, çünkü ortada kaybedecek bir şey yoktur. Onları çoğu zaman her gün görürsün. Ve sana evet diyemeyen biri hayır da diyemez. Bunların hepsini bir araya getirince, ilişkisi olanlar geriye kalan tek iyi insanlar gibi görünmeye başlayabilir.
Bu döngüyü sürekli fark ediyorsan, sende bir sorun yok ve yalnız da değilsin. Bu, flört dünyasının en eski yakınmalarından biri ve küçük bir teslimiyet duası gibi tekrarlanıp durur: Bütün iyiler kapılmış. Seni gülmekten kırıp geçiren kişi başkasının partneridir. Saatlerce konuşabildiğin kişinin parmağında bir yüzük vardır.
Bunların hiçbiri seni kötü biri yapmaz. İlişki sınırlarını aşan duygular normaldir ve onları kabul etmek dürüstlüktür. Aşılmaması gereken gerçek sınırlar yalnızca aldatmak ve yalan söylemektir. Bu döngüyü anlamak sana daha fazla seçenek verir: Etkisini gevşetebilir, bekar insanlara daha adil bir şans tanıyabilir ve aklından bir türlü çıkaramadığın o tek kişi için bir IF gönderebilirsin; bir gün ikiniz de bekar olursanız açılan, mühürlü bir mesaj. IF, bekar olsun ilişkisi olsun, herkes için yaptığımız flört uygulaması.
Eş seçimi kopyalama: Biri zaten evet demiş
Eş seçimi kopyalama, birini başka biri onu zaten seçtiği için daha çekici bulma eğilimidir. İlk olarak hayvanlarda tanımlandı ve mantığı son derece verimli. Olası bir eşi doğru dürüst değerlendirmek zaman alır ve risk taşır; bu yüzden başkasının kararını ödünç almak bir kestirmedir: Başka bir birey bu adayı yakından incelemiş ve yanında kalmışsa, büyük ihtimalle bir felaket değildir.
İnsanlar da benzer bir şey yapıyor gibi görünüyor. İyi bilinen bir deneyde katılımcılar olası bir partner hakkında bir metin okuyup onunla bir şeyler yaşamaya ne kadar ilgi duyduklarını belirttiler. Yarısına bu kişinin bekar, diğer yarısına ise bir ilişkisi olduğu söylendi. Bazı gruplarda kişi ilişkisi olan biri olarak tanıtıldığında ilgi birden arttı; diğerlerinde ise hiç değişmedi. Tek bir deney doğa kanunu değildir ama çok şey anlatır.
Bunun tuhaf bir mantığı var. Bir ilişki, herkesin görebildiği bir karne gibidir. Sana bu kişinin bağlanabildiğini, muhtemelen yanında tutulacak kadar iyi biri olduğunu ve onu iyi tanıyan birinin her sabah onu yeniden seçtiğini söyler. Çekildiğin şey yalnızca o kişi değildir. Kanıta da çekiliyorsundur; aynı kişinin, hayatında biri olduğunu öğrenene kadar sana oldukça sıradan görünebilmesinin nedeni de budur.
İlişkisi olanlardan hoşlanmak neden daha kolay
Yanında rahatlar, çünkü ortada kaybedecek bir şey yok
İlişkisinde mutlu olan biri seni bir elemeden geçirmiyor. Fazla hevesli görünmekten çekinmeden sıcak davranabiliyor. O rahatlık çok hoştur ve kolayca kimya sanılır. Ama bunun bir kısmını ulaşılmazlığın ta kendisi yaratır: Aynı kişi, kazanılacak ya da kaybedilecek her şeyin masada olduğu bir ilk buluşmada çok daha temkinli olabilirdi.
Belirsizlik onu aklında tutar
Nerede durduğunu bilmemek insanın yakasını kolay kolay bırakmaz. Belirsizlik ve çekim üzerine bir araştırmada katılımcılar, kendi profillerini gördüğü söylenen kişilerin profillerine baktılar. Ne kadar beğenildiklerinin belirsiz olduğu söylenenler hepsinden çok çekim hissetti — çok beğenildikleri söylenenlerden bile fazla — görünüşe göre belirsizlik onları karşıdaki kişiyi düşünmeye devam ettirdiği için. İlişkisi olan biri, insan kılığına girmiş belirsizliktir. Her sıcak an aynı soruyu sordurur: “Bunun bir anlamı var mıydı?”
Onu sürekli görüyorsun
Karşı masadaki iş arkadaşı, her doğum gününde karşına çıkan arkadaşının arkadaşı. Yüz yüze sohbet üzerine yapılan bir araştırma, aynı cinsiyetten iki yabancı ne kadar çok konuşursa birbirlerinden o kadar çok hoşlandıklarını ortaya koydu; bunun bir nedeni de kendilerini daha iyi anlaşılmış ve daha rahat hissetmeleriydi. Aşinalık kimsenin ilişki durumunu kontrol etmez. Sadece o sırada yakınında kim varsa onunla birlikte büyür ve yakınındaki insanların birçoğunun zaten birileri vardır.
Evet diyemeyen biri hayır da diyemez
Hiçbir zaman sınanamayacak bir hoşlantıda bir güven vardır. Birini istemenin bütün sıcaklığını bir hayır duyma riskine girmeden yaşarsın ve hayalin, sıkıcı bir salı gününe ya da para yüzünden çıkan bir tartışmaya dayanmak zorunda kalmaz. Daha önce kırılmış biri için asıl mesele tam da bu güven olabilir. “İnsan hep elde edemediğini ister” sözündeki gerçek payı da buradadır: Ulaşılmaz olan çoğu zaman heyecan verici olmaktan çok güvenlidir.
Bütün iyiler gerçekten kapılmış mı?
Kısmen evet, ama hissettiğinden çok daha az. Nazik, güvenilir ve bağlanmaya hazır insanlar gerçekten de birileriyle eşleşme eğilimindedir ve mutlu çiftler uzun süre piyasadan çekilir. Ama havuz hiçbir zaman durgun değildir. İlişkiler biter, evlilikler dağılır ve her gün birileri yeniden bekar kalır. Bu iki yönlü işler: Hoşlandığın kişi de sonsuza kadar kapılmış kalmayabilir. Dengesiz olan, iyi insanların sayısı değil. Onlardan ne kadarını görebildiğin.
İlişkisi olan insanları en iyi hallerinde görürsün: rahat, cömert, herkesin önünde sevilirken. Bekar insanlarla ise en temkinli hallerinde, çoğu zaman ekranı kaydırırken, senin de evet demeye en az yatkın olduğun ruh halindeyken tanışırsın. Online flörtü inceleyen araştırmacılar, insanların bir dizi profile göz attıkça giderek daha reddedici olduğunu ve birini kabul etme ihtimalinin ilk profilden sonuncuya ortalama yüzde 27 düştüğünü buldu. İyilerin bir kısmı hiç de kapılmış değil; sadece mümkün olan en kötü koşullarda değerlendiriliyorlar. Altta yatan soru aslında neden hâlâ bekar olduğunsa, insanların bekar kalmasının dürüst nedenleri üzerine rehberimiz konuyu oradan alıp sürdürüyor.
Neden hep sahip olamayacağım insanlara âşık oluyorum?
İlişkisi olan birinden bir kez hoşlanmak tesadüftür. Üst üste üç kez olursa döngüdür. Hep ilişkisi olan insanlardan hoşlanıyor gibiysen, bu döngü genellikle senin için bir işe yarıyordur. Şunlardan biri olabilir:
- Eski bir hikâyeyi doğrular. İçinden bir parça, insanların seçtiği kişi olmadığına zaten inanıyorsa, ilişkisi olan her hoşlantı bunu sessizce bir kez daha kanıtlar.
- Her şeyi yoğun tutar. Uzaktan duyulan hasret, bekar birini tanımanın yavaş ve sıradan emeğinden çok daha harlı yanar.
- Hayali bozulmadan korur. Onun hakkında bilmediğin boşlukları en çok istediğin şeylerle doldurursun ve gerçek bir insanın bununla yarışması zor olabilir.
- Seni de ulaşılmaz tutar. Umutsuz gibi görünen bir hoşlantı, bir şeyler oluyormuş gibi hissederken hiç flört etmemenin bir yolu olabilir; bazen ilişkiye hazır olmayan kişi sensindir.
Aynı mantık, sahip olamayacağın insanların daha geniş ailesinde de işler: başka bir kıtada yaşayan kişi, sana kibarca ilgilenmediğini söylemiş olan kişi. Ayrıntılar farklıdır. Kazanç ise — risksiz hissetmek — çoğu zaman aynıdır.
Bu, belirli bir duygunun sahte olduğu anlamına gelmez. Bazen ilişkisi olan o kişi gerçekten de birlikte iyi olacağın biridir ve sadece zamanlama yanlıştır. Bir IF tam da bunun için var: Şimdi söyle, mühürlü kalsın ve ikiniz de bekar olana kadar beklesin. Birinin partneri olduğunu öğrendiğinde ilgin artıyorsa, bekar biri senden hoşlandığı anda sönüyorsa ya da his, tek bir kişiye dair düşüncelerin neredeyse her şeyin önüne geçtiği limeransa yakın bir şeye dönüştüyse, buna daha yakından bakmaya değer.
Bir plan değil, bir duygu
Çekimin kendisi yanlış değil ve onu saklaman da gerekmiyor. Önemli olan, sonrasında ne yaptığın. Aldatmak yanlıştır; kime olursa olsun yalan söylemek de öyle. Birine baskı yapmak ya da sessizce onun ilişkisini bitirmeye çalışmak da dürüst bir yol değildir.
Bir şey nasıl başlarsa, o başlangıç genellikle onunla birlikte yol alır. Başkasının partnerini “avlayarak” kurulan ilişkiler üzerine bir dizi çalışma, birini partnerinden ayartarak başlayan ilişkilerin ortalamada daha az bağlılık ve daha az tatmin içerdiğini buldu. Bu, hoşlandığın kişi hakkında bir hüküm değil. Zamanlamanın lehine bir argüman: İkiniz de bekarken başlayan bir ilişki kendi zemininde başlar ve bir IF’in beklediği de tam olarak budur.
Ona söyleyebilirsin. Bazı insanlar bilmeyi tercih eder ve bunu söylemek cesaret ister. Ama böyle açılmanın riskleri var: Onu zor durumda bırakır, bir arkadaşlığı bir gecede değiştirebilir ve tam şimdi, seçtiği bir ilişkinin ortasına düşer. Belki de bir IF göndermek senin için daha iyidir: İkinizden biri ilişkideyken mühürlü kalır ve hiçbir sohbet başlatmaz; böylece zamanlama bir gün tutarsa, ondan hep ne kadar hoşlandığını göstermek için orada olursun.
Şu an aklındaki belirli bir kişiyse, ilişkisi olan birinden hoşlanmak üzerine yazımız gerçek seçeneklerini tek tek ele alıyor; ilişkisi olan birini beklemeli misin yazımız ise hayatını askıya almadan beklemeyi anlatıyor.
Bu döngü nasıl kırılır
Bir döngüyü kırmak irade gücünden çok, onu neyle beslediğini değiştirmekle ilgilidir. Bu, kimseden vazgeçmek değil; yer açmaktır.
- Son âşık olduğun birkaç kişiyi yaz: Müsait olmadıklarını ne zaman öğrendin ve sonrasında ilgin arttı mı, azaldı mı? Kâğıt üzerinde döngü gizeminin bir kısmını kaybeder.
- Kazancın adını koy. Ulaşılmazlığın sana ne verdiğini sor — güven, yoğunluk, denememek için bir bahane — ve bu ihtiyacı daha doğrudan karşılayıp karşılayamayacağını düşün.
- İnsanların ne durumda olduğunu erkenden öğren. Birinin bekar olup olmadığını ne kadar erken bilirsen, bir duyguyla ne yapacağına o kadar erken karar verebilirsin; ortamı tuhaflaştırmadan birinin bekar olup olmadığını anlamanın doğal yolları da var.
- Müsait insanlara, ilişkisi olanlara ayırdığın zamanı ayır. Aşinalık çekim yaratır; yani bir kez gördüğün bekar biri, bir yıldır her gün gördüğün biriyle yarışıyor. Kıvılcım olmadığına karar vermeden önce ikinci ve üçüncü bir buluşmaya şans ver.
- Karşılıklı ilginin daha sakin hissettireceğini bil. Biri senden açıkça hoşlandığında, seni oltada tutan belirsizlik ortadan kalkar. Bu sessizlik ilk başta kimya eksikliği gibi gelebilir. Oysa çoğu zaman güvende olmak tam olarak böyle hissettirir.
- Duyguya gidebileceği bir yer ver. Aklın hep aynı kişiye dönüyorsa ve o sana daha önce hayır dememişse, bunu bir IF’e yaz ve beklemeye bırak; bir duygu bir kez söylendiğinde, artık kafanda tekrar tekrar prova edilmesi gerekmez.
- Şu anki hoşlantının sesini kıs: daha az baş başa kahve, sessize alınmış hikâyeler, gece geç saatlerde daha az mesajlaşma. Kimseyi hayatından çıkarmıyorsun; sadece hayalin beslendiği şeyleri azaltıyorsun.
Döngü tekrarlanıp duruyorsa ya da izini yıllar öncesine kadar sürebiliyorsan, biriyle konuşmaya değer. Seni seçemeyecek insanlara tekrar tekrar çekilmenin genellikle kökleri vardır ve bunları tek başına değil, destekle çözmek çok daha kolaydır.
IF nerede devreye giriyor
IF’i basit bir fikir üzerine kurduk: Zamanlama ne olursa olsun, kimseye yalan söylenmeden ne hissettiğini söyleyebilmelisin. Her profil kartında, kişinin kendi beyan ettiği durumu gösteren bir rozet bulunur: bekar ya da ilişkisi var. Böylece kimse tahmin yürütmek ya da rol yapmak zorunda kalmaz; birinin ne durumda olduğunu bilirsin ve her iki durumda da ne hissettiğini söyleyebilirsin. Bekar insanlara daha adil bir şans tanımak istersen, ücretli planlarda durumu bir İhtiyaç yapabilirsin; böylece ilişkisi olan kişiler destende çok aşağılara iner. Kimse asla tamamen gizlenmez.
İkiniz de bekarsanız IF her flört uygulaması gibi çalışır: Birbirinize Like gönderirsiniz ve kabul edilen bir Like sohbet açar. İkinizden biri ilişkideyse Like, eşleşme ya da sohbet mümkün değildir, ama yine de bir IF gönderebilirsin: 250 karaktere kadar özel, mühürlü bir mesaj; yalnızca bir gün ikiniz de bekar olursanız açılır. Bu döngünün hep eksik olan emniyet supabı tam da budur: Bir duyguyu söylenmeden taşımak ya da onun ilişkisinin ortasına düşecek bir itirafı göze almak yerine, ne hissettiğini söylersin ve beklemeyi IF’e bırakırsın.
Sen bekarsan ve o da bekar olursa, IF’ini açığa çıkarmak için 24 saatin olur; açığa çıkarırsan kim olduğunu ve ne yazdığını görür, kabul ederse de ilk mesajı senin IF’in olan bir sohbet açılır. Sen bir ilişkideysen de bir tane gönderebilirsin: İkiniz de bekar olana kadar bekler, o kadar. Ayrıntılar bir IF nasıl çalışır yazımızda.
Karşı tarafa nasıl ulaştığını bilmekte fayda var. IF’teyse kendisine genellikle bir IF’in beklediği söylenir, ama açılana kadar kimin gönderdiği ya da ne yazdığı söylenmez. Henüz IF’te değilse, sana verdiği bir e-posta adresine gönderilen IF, içinde ne adının ne de sözlerinin geçtiği tek bir kısa davet e-postasına yol açar; bir telefon numarasına ya da Instagram kullanıcı adına gönderilen IF ise katılma ihtimaline karşı sadece bekler. IF, açılmadan önce kimin gönderdiğini asla ifşa etmez. Yine de karşındaki kişi bağlamdan tahmin edebilir. Bunu bilerek seçim senin.
İlk IF’in ücretsiz. Bir tane yazmak duygusal cesaret ister ve mesele de tam bu: Sen hiçbir şey söylemedikçe seni güvende tutan bir döngü, onu kelimelere döküp içtenlikle söylediğin anda kırılır. Sonra hayatına devam edersin ve zamanlama bir gün tutarsa, belki de seni en başından beri olman gereken yere götürür.
Sık sorulan sorular
İlişkisi olan birinden hoşlanmak normal mi?
Evet, hem de çok. Çekim sıcaklığa, aşinalığa ve ilgiye karşılık verir ve bunların hiçbiri önce ilişki durumunu kontrol etmez. Bu senin hakkında kötü bir şey söylemez ve bunu kabul etmek dürüstlüktür. Önemli olan, bu duyguyla ne yaptığındır.
İlişkisi olan insanlardan hoşlanmaya ne denir?
Bunun bir teşhisi yok. Araştırmacılar, başkaları seçtiği için birini daha çekici bulmaya “eş seçimi kopyalama”, zaten bir ilişkisi olan birini aktif olarak kendine çekmeye çalışmaya ise “eş avlama” diyor. İlki bir duygudur. İkincisi bir davranış. İnternette “simbiyoseksüellik” terimine de rastlayabilirsin. Bu terim bir çifte birlikte duyulan çekim için kullanılır; bu da çiftin bir yarısına âşık olmaktan farklı bir şeydir.
Tanıştığınızda ilişkisi olan biriyle yürüyebilir mi?
Yürüyebilir. İlişkiler biter ve yanlış zamanda tanışan insanlar bazen birbirlerini sonradan, arkadaşlıkları çoktan kurulmuşken bulur. İşe yarayan şey sıralamadır: İkiniz de bekar olarak geldiğinizde kimse kimseden koparılmamış olur ve ikiniz adil bir başlangıç yaparsınız. O yüzden dürüst kal, onun ilişkisinin kendi seyrinde ilerlemesine izin ver ve bilmesini istiyorsan bunu yalnızca ikiniz de bekar olursanız açılan bir IF’e yaz. Doğru kişi, yanlış zaman mı? Onu IF’te bekle.
İlişkisi olan insanlara âşık olmayı nasıl bırakırım?
Çekimi muhtemelen bir düğmeyle kapatamazsın ve utanacak hiçbir şeyin yok, ama döngüyü beslemeyi bırakabilirsin. Birinin bekar olup olmadığını erkenden öğren, müsait insanlara birden fazla şans ver ve karşılıklı ilginin bir hoşlantıdan daha sakin hissettireceğini bil. Tekrar tekrar oluyorsa, nedenini anlamana yardımcı olması için biriyle konuşmaya değer. Aklını özellikle tek bir kişi meşgul ediyorsa, bunu bir IF’e dökmek sonunda o duygunun dinmesini sağlayan şey olabilir.
Bütün iyiler kapılmış değil; kapılmış olanlar da sonsuza dek öyle kalmayabilir. Bunu bir kez bir IF’le söyle, hayatını yaşamaya devam et ve zamanlama tuttuğunda orada ol.